|
Keles
Tarihi
Köylerimiz
Foklörümüz
Adetlerimiz
Turizm
Türkülerimiz
Ekonomik Durum
Coğrafi Durum
K E L E S
Keles; Ege Bölgesi'nin İç Batı Anadolu
bölümünün en kuzeyinde, Uludağ’ın güney yamaçlarında kurulmuş küçük bir ilçedir.
Yüzölçümü 640 km2 olup 35 köyü 6 mahallesi vardır. 2007 yılı nüfus sayımına göre
15.959 nüfusa sahiptir. İlçe merkezinin nüfusu 3.749 dır.
A-) “KELES” ADININ ANLAMI
Bilinen en eski Türk lugâtı olan Divanü Lugât-it-Türk’te
“Keles” adına rastlanmaz. Ancak; W. Radolf' un ve A. Vambery' nin Çağatayca
sözlüklerinde "Keles" kelimesinin anlamı "bir tür kertenkele" olarak
verilmektedir. Şemseddin Sami’nin Kamus-ı Türki adlı sözlüğünde “Kelas”
kelimesinin anlamı da “kertenkele” olarak zikredilmektedir. Ayrıca; “Keles” in
halen Kazak Dili’nde bir kertenkele türünün, Çağatay Türkçesi’ nde de bir
sincap türünün adı olarak kullanıldığı kaynaklarda ifade edilmektedir.
B-) “KELES” ADININ KAYNAĞI
“Keles” adının bir yer adı olarak Anadolu’ya
Orta Asya’dan Oğuzlar’ın Kayı boyu tarafından getirildiği düşünülmektedir. Zira,
halen Orta Asya’da Kazakistan ve Özbekistan sınırları içinde “Keles” adlı
coğrafi birimler (nehir, kaza, köy, harabe bir şehir merkezi) mevcuttur.
Bunlardan Keles Nehri ; 241 km. uzunluğunda olup Sir Derya
Irmağı’nın önemli bir koludur. Kazak-Özbek sınırındaki Karadağ’dan doğan bu
nehir; aynı adı taşıyan kazanın yakınından geçip geniş bir havzayı sulayarak Sir
Derya Irmağı’na dökülmektedir.
Özbekistan’ın Kuzey Taşkent Vilayeti’nde yer alan Keles
Kazası ise şu anda bu vilayetin merkezi olarak varlığını sürdürmektedir. Yine
Taşkent’in 40 km. kuzeyinde aynı adı taşıyan küçük bir köy vardır. Ayrıca yörede
“Keles” adlı harabe bir şehir merkezinin bulunduğu ünlü Türkolog Baymirza Hayit
tarafından ifade edilmiştir.
10. ve 11. yüzyılların Müslüman-Arap coğrafyacılarına ait
eserlerde; Çirçik Nehri ile Taşkent, Çimkent, Çardarı ve Sütkent arasındaki
geniş bölgenin adı “Kalas Bozkırı/Keles Bozkırı” olarak zikredilmekte, ayrıca bu
bozkırın ortasında Sir Derya Irmağı’na paralel olarak inşa edilmiş oldukça uzun
ve sağlam bir duvardan “Kalas/Keles Duvarı” olarak bahsedilmektedir. Şarkiyat
uzmanları Kalas ve Keles kelimelerinin aslının aynı olduğunu aradaki farkın
Arapça yazılış ve telaffuzdan kaynaklandığını ifade etmektedir.
Tüm bu açıklamalardan anlaşılacağı üzere; “Keles” kelimesi
Türklerin Anadolu’ya göç etmelerinden çok önce Orta Asya’da yer adı olarak
bilinen ve kullanılan bir kelimedir. Bu çerçevede ilçemiz isminin de Orta Asya
kaynaklı olduğu anlaşılmaktadır.
Ayrıca; Oğuzlar’ın “Keles” adlı bir oymağının bulunduğu da
bilinmekte olup Osmanlı dönemine ait 16. yüzyıl tahrir defterlerinde Aydın
Livası dahilinde “Keles” adlı yörük cemaatinden bahsedilmektedir. Bu oymağa
mensup kişilerin halen Balıkesir-Kazdağı civarında yaşadığı uzmanlarca ifade
edilmektedir.
C-) ANADOLU’DA “KELES” ADLI YERLER
Anadolu’da ilçemizden başka asıl adı Keles olan
üç yerleşim yeri daha vardır. Bunlar; İzmir’in Kiraz ilçesi, Ordu’nun Ünye
ilçesine bağlı Çınarcık Köyü ve Antalya’nın Kumluca İlçesi Kuzca Köyü’ne bağlı
Keles Mahallesi’dir. Kiraz ilçesinin adı Cumhuriyetin ilk yıllarında, Çınarcık
Köyü’ nün adı ise 1966 yılında değiştirilmiş ve bugünkü halini almıştır.
KELES KAYMAKAMLIĞI
2007
|
